Sách Y Học - Sức Khỏe Hiểu & dùng đúng thuốc

Thuốc trị chứng khó tiêu, đầy bụng, ợ chua

TTO - Khó tiêu đầy bụng là triệu chứng cảm thấy no hơi, nặng bụng, chướng bụng, có khi buồn nôn và nôn ói. Khó tiêu đầy bụng có thể kèm theo ợ chua do dịch vị trào ngược từ dạ dày lên thực quản, hầu họng. Thường xảy ra sau khi ăn và do hệ tiêu hóa hoạt động không tốt.

Nguyên nhân của chứng khó tiêu đầy bụng

Nguyên nhân thông thường đưa đến chứng khó tiêu đầy bụng có thể kể như sau:

1. Do cách ăn uống: Có người chỉ cần ăn nhiều tinh bột, chất xơ hoặc bữa ăn có nhiều chất béo, gia vị là bị chứng rối loạn này. Hoặc do ăn quá nhanh, nhai không kỹ, có người chan nước vào thức ăn thật nhiều để ăn được mau, trong khi ăn không được thoải mái về mặt tinh thần, ăn no xong là nằm ngay cũng có thể bị khó tiêu đầy bụng.

2. Do lạm dụng các chất kích thích như rượu, cà phê, thuốc lá: các chất này làm tăng tiết acid dịch vị, có thể gây thêm cảm giác nóng rát ở vùng thượng vị và gây ợ chua.

3. Do nuốt nhiều không khí: người có tâm trạng bồn chồn, lo lắng, căng thẳng hay nuốt nhiều không khí trong và giữa các bữa ăn. Đặc biệt đối với trẻ con còn bú, cách cầm bình sữa không đúng có thể làm cho trẻ nuốt nhiều không khí: sau đó lại không làm cho ợ hơi có thể làm trẻ không tiêu, bị trớ, ọc sữa.

4. Do hệ tiêu hóa yếu kém: như có người thiếu dịch men (còn gọi là enzyme) tiêu hóa hoặc có sự giảm nhu động dạ dày đưa đến dạ dày đẩy thức ăn xuống ruột chậm gây nên tình trạng ứ trệ thức ăn ở dạ dày. Hoặc do thiếu mật giúp tiêu hóa chất béo.

Các nguyên nhân thông thường kể trên còn gọi là nguyên nhân chức năng do khi được thăm khám bệnh, làm xét nghiệm thăm dò, không tìm được một bệnh nào cả.

Ta nên lưu ý, khó tiêu đầy bụng cũng có thể là triệu chứng của các bệnh gọi là nguyên nhân thực thể như sau:

Các bệnh của hệ tiêu hóa: như viêm loét dạ dày - tá tràng, thậm chí là ung thư dạ dày, bệnh trào ngược dạ dày - thực quản, bệnh gan mật.

Các bệnh rối loạn chuyển hóa: như đái tháo đường, cường giáp...

Do dùng thuốc chữa bệnh: như thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hạ sốt, thuốc kháng viêm, thuốc dãn phế quản v.v...

Do nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori: hiện nay người ta đặc biệt lưu ý về vai trò của loại vi khuẩn này trong bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng và chính nó có thể gây tình trạng khó tiêu, đầy bụng, ợ chua.

Các thuốc trị chứng khó tiêu đầy bụng

Về thuốc trị chứng khó tiêu đầy bụng, có thể dùng các thuốc sau đây:

Thuốc chống acid, chống tiết acid và chống đầy hơi: được dùng khi bị chứng khó tiêu, đầy hơi do dư acid dịch vị tức dư chất chua trong dạ dày.

Có thể dùng thuốc kháng tiết acid như thuốc kháng thụ thể H2, thuốc ức chế bơm proton. Thông dụng là các thuốc kháng acid dùng dạng sủi bọt. Dùng dạng thuốc này sẽ hòa tan thuốc trong lượng nước thích hợp cho sủi bọt và hòa tan hết trước khi uống. Thuốc chứa dược chất là các chất kiềm yếu có tác dụng trung hòa acid dịch vị, làm giảm độ chua trong dạ dày xuống. Thuốc có mùi vị thơm ngon dễ uống và bọt khí do thuốc sinh ra sẽ lôi kéo hơi trong dạ dày thoát ra ngoài, giải quyết vấn đề tích khí trong dạ dày gây đầy hơi, nặng bụng.

Thuốc giúp điều hòa sự co bóp dạ dày: Được dùng khi sự co bóp dạ dày kém đưa đến sự chuyển đẩy thức ăn từ dạ dày xuống ruột chậm. Có thể dùng thuốc chứa dược chất làm tăng trương lực dạ dày (như metoclopramid, domperidon).

Thuốc giúp tiêu hóa: Đó là thuốc chứa các men tiêu hóa (pancreatin lấy từ dịch tụy heo, bò) hoặc dược chất có tác dụng lợi mật, thông mật.

Trên đây là các thuốc mà người bị chứng khó tiêu đầy bụng có thể sử dụng để cải thiện tình trạng rối loạn. Liều lượng và cách uống có thể hỏi dược sĩ, nhân viên bán thuốc tại các nhà thuốc để được hướng dẫn dùng đúng.

Một số điều lưu ý khi dùng thuốc khó tiêu đầy bụng

Có một số điều chúng ta cần lưu ý như sau:

1. Nên quan tâm đến cách ăn uống để tránh chứng khó tiêu đầy bụng như ăn chậm, nhai kỹ, tạo các yếu tố thoải mái trong bữa ăn, tránh dùng các thực phẩm mà kinh nghiệm cho thấy gây chứng khó tiêu (như thức ăn chiên quá nhiều dầu mỡ), không lạm dụng rượu, cà phê, thuốc lá, gia vị gây kích thích, gây tiết nhiều acid.

2. Chỉ nên dùng các thuốc ở trên khoảng 5-7 ngày, nếu sau đó chứng khó tiêu đầy bụng không cải thiện rõ rệt ta nên đi bác sĩ khám bệnh.

Có một số trường hợp rất cần đi khám bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, nếu chậm trễ trong chẩn đoán sẽ ảnh hưởng không tốt đến kết quả điều trị. Đó là người đã ngoài 45 tuổi, triệu chứng khó tiêu đầy bụng ở những người này có thể khởi đầu của viêm loét dạ dày - tá tràng, thậm chí của ung thư dạ dày. Hoặc ở những người có dấu hiệu sụt cân, đi tiêu phân đen, bị vàng da, nuốt khó.

3. Đối với thuốc nói chung trong đó có thuốc trị khó tiêu đầy bụng ợ chua, khi dùng phải biết rõ những điều thận trọng. Nếu dùng thuốc dạng sủi bọt kháng acid cần biết rằng thuốc dạng này luôn chứa natri. Người đang kiêng muối nghiêm ngặt (như người bị bệnh tăng huyết áp bác sĩ dặn ăn lạt không được ăn mặn, kiêng ăn mặn hay kiêng muối thực chất là kiêng natri) nên tránh không dùng thuốc dạng sủi bọt chứa natri.

Cách uống thuốc trị khó tiêu đầy bụng

Thuốc uống sau bữa ăn (1 giờ):

» Thuốc là chất hấp thu khí: Carbophos, Smecta.

» Thuốc chứa chất chống đầy hơi Simethicone: Pepsan, Siligaz, Maalox Plus, Mylanta II, Kremil-s, Simelox...

 » Thuốc dạng sủi bọt: Normogastryl, Orthogastrin, Alka-Seltzer.

Thuốc uống trước bữa ăn: thường 3 lần/ngày

 » Thuốc điều hòa nhu động: Metoclopramid (Primperan), Domperidon (Motilium-M), Cisaprid (Prepulsid).

» Thuốc là men tiêu hóa: Các men tiêu hóa (enzymes digestives) cũng là thuốc giúp tiêu hóa, được chiết xuất từ các cơ quan súc vật heo, bò, được trình bày trong các chế phẩm hỗn hợp gồm nhiều loại enzyme. Nên uống ngay trước hoặc cùng với bữa ăn.

Enzyme dịch tụy (Alipase, Festal, Pancréalase, Néo-peptin).

Amylodiastase Thépéier (Amylase từ mầm ngũ cốc).

Askenzyme Laleuf (môi trường cấy các chủng chọn lọc

Aspergillus aureus).

» Thuốc là mật hoặc làm tăng tiết mật: (còn trị táo bón).

+ Mật: Déchophyline, Spasmenzyme, Biliflurine.

+ Thuốc lợi mật (cholérétiques): có tác dụng tăng sản xuất     mật bằng cách kích thích tế bào gan tiết ra mật.

Trị đầy bụng, chậm tiêu, táo bón, giải độc gan.

Chống chỉ định: suy gan, tắt nghẽn đường mật.

Gồm có:

- Artichaut: chiết xuất từ Cynara scolymus L.Compositae và bào chế thành cao lỏng hay cao mềm, chứa loạt chất Cynarin có tác dụng tăng tiết mật, làm giảm nhẹ cholesterol trong máu, còn có tác dụng lợi tiểu nhẹ (Chophytol, Phytol, B.A.R.)

- Hymecromon (Cantabiline).

- Anethol Trithion (Sulfarlem, Sulfarlem-Cholin).

- Nébulisat De Fumeterre (Oddibil).

- Cyclovalon (Vanolone, Vanllone Infantile).

- Cyclobutyrol (Hébucol).

- Acid dimecrotic (dạng muối Mg: Hépadial).

+ Thuốc thông mật: (Cholagogues)

 Không ảnh hưởng đến tế bào gan và khả năng sản xuất mật mà có tác dụng kích thích làm túi mật co bóp, dãn nở ống dẫn mật để tống mật có sẵn vào ruột. Gồm có:

- Natrium Thiosulfat (Hyposulfène, Sagofène)

- Sorbitol (Sorbitol Delalande).

NGUYỄN HỮU ĐỨC


» Xem mục lục
» Xem các sách cùng thể loại
Món ngon gia đình
Món ngon gia đình

Các món ăn ngon, thông tin làm đẹp, chăm sóc bé.
Online Caro Game
Online Caro Game

Đọ sức với các cao thủ caro hàng đầu Việt Nam.