Sách Tôn Giáo Đạo Thiên Chúa Giáo lý Công giáo

Bài 07: Đại cương về lịch sử Cựu Ước

“Ta sẽ lập giao ước của ta giữa Ta với ngươi và với dòng dõi ngươi sau này, từ thế hệ này qua thế hệ khác. Đây sẽ là giao ước vĩnh cửu, do đó ta sẽ là Thiên Chúa của ngươi và của dòng dõi ngươi sau này.” (St 17,7)

Thiên Chúa đã mặc khải cho loài người không phải trong chốc lát, nhưng đã bày tỏ sự thật dần dần từng bước một qua thời gian. Cả những kinh nghiệm sống, những biến cố lịch sử, những suy nghĩ của con người lẫn những can thiệp trực tiếp của Thiên Chúa đan kết với nhau để làm cho ý thức và sức sống của những người tin Chúa phát triển dần, để sau cùng đạt tới mức hoàn thiện trong Đức Giêsu Kitô.

Đứng ra tiếp nhận mặc khải không phải chỉ là những cá nhân, mà là cả một cộng đồng, một dân tộc cùng góp phần gìn giữ, lưu truyền, khám phá ra những chân lý Thiên Chúa ban cho nhân loại. Cộng đồng ấy là cộng đồng dân tộc Ít-ra-en. Những nhận thức của nhiều thế hệ, nhiều người kế tiếp nhau được ghi lại dưới sự linh hứng của Thiên Chúa trong phần Cựu ước, trước khi Chúa Giêsu ra đời.

1. MỘT SỐ NHÂN VẬT CỰU ƯỚC

Cựu ước là một lịch sử và một tiến trình đức tin dài hàng ngàn năm. Nhưng ta có thể thấy Cựu ước đọng lại trong một số người và biến cố sau đây:

1.1 Áp-ra-ham

Áp-ra-ham là tổ phụ của dân Ít-ra-en và là người đã tin vào lời hứa của Thiên Chúa về một vùng đất và một dòng dõi đông đảo. Với nhiều nỗi thăng trầm trong suốt cuộc đời, ông đã đi theo tiếng Chúa.

1.2 Mô-sê

Mô-sê chính là người được Thiên Chúa chọn để giải thoát dân Ít-ra-en ra khỏi kiếp nô lệ, lưu đày tại Ai-Cập. Chính trong biến cố giải phóng lạ lùng này, Thiên Chúa đã thiết lập giao ước với Ít-ra-en. Dân Ít-ra-en đã muôn đời ghi nhớ biến cố giải thoát này như bằng chúng về lòng thương yêu trung thành và chương trình cứu độ của Thiên Chúa đối với họ.

1.3 Đa-vít

Đa vít là vị vua nổi tiếng và trị vì lâu năm trong lịch sử Ít-ra-en, là người đã được Thiên Chúa hứa cho dòng giống được vững bền mãi mãi. Ông là vị cứu tinh của dân tộc, người được Thiên Chúa tận tình ủng hộ trong những năm tháng cầm quyền trị nước Ít-ra-en.

1.4 Các ngôn sứ

Các vị này được Thiên Chúa kêu gọi để nói lên những điều Người muốn truyền đạt trong dân về những phán quyết và ý định cứu độ của Người. Chính trong nhiệm vụ tiếp nhận ý Chúa và truyền đạt lại cho dân mà họ được gọi là các ngôn sứ. Mỗi vị ngôn sứ thi hành sứ mạng trong thời đại của mình. Đời sống và lời rao giảng của các vị đã góp phần gìn giữ, thanh luyện và phát triển đức tin của Ít-ra-en. Đồng thời các vị cũng tố cáo tội lỗi và cho thấy thánh ý Thiên Chúa nơi các biến cố, để giữ cho dân trung thành với giáo huấn của Người.

2. NHỮNG GIAI ĐOẠN CHÍNH TRONG LỊCH SỬ ÍT-RA-EN

Lịch sử Ít-ra-en bắt đầu từ việc Thiên Chúa kêu gọi Áp-ra-ham và đặt ông làm tổ phụ dân riêng của Người. Toàn bộ câu chuyện về gia đình, dòng dõi ông được ghi lại trong sách Sáng thế từ chương 12 trở đi.

Tiếp đến là giai đoạn Ít-ra-en bị phát lưu làm dân nô lệ bên Ai-Cập và đuợc Thiên Chúa dùng ông Môsê để giải thoát. Ông Môsê đưa dân vượt qua Biển Đỏ, đi vào vùng đất tự do qua sa mạc. Trong thời gian này, Thiên Chúa lập giao uớc với họ ở núi Xi-nai. Lời giao ước được cô đọng trong Muời Điều Răn và được khắc ghi trên bia đá. Những biến cố này góp phần quan trọng làm nên nội dung tôn giáo của Ít-ra-en. Tât cả mọi sinh hoạt tôn giáo, đạo đức của Ít-ra-en đều được ghi lại trong các sách Xuất Hành, Lê-vi, Dân số, Đệ nhị luật. Cuối cùng, Ít-ra-en tiến vào vùng đất Thiên Chúa hứa ban cho tổ phụ Áp-ra-ham xưa. Sự việc này được nói đến trong sách Giô-suê.

Căn cứ vào phần Cựu ước ta có thể ghi nhận các giai đoạn chính như sau:

2.1 Thời kỳ lập cư ở Ca-na-an

Đây là thời kỳ dân Ít-ra-en phải đấu tranh để sinh tồn và phải trãi qua nhiều thử thách về niềm tin để trung thành với Chúa. Mọi sinh hoạt trong thời kỳ này thường đuợc tập họp chung quanh những lãnh tụ trong dân gọi là các thẩm phán và được ghi trong sách Thủ lãnh và phần đầu sách Sa-mu-en 1

2.2 Thời kỳ quân chủ

Đây là thời kỳ phát triển rực rỡ về niềm tin và đạo đức của Ít-ra-en dưới thời vua Đa-vít và vua Sa-lô-môn. Nhưng thời gian tiếp theo, nếp sinh hoạt đạo đức bắt đầu suy thoái, mặc dù trong thời kỳ này có cả một trào lưu ngôn sứ cố gắng bảo vệ và phát triển đức tin.

Thời kỳ này kết thúc, khi dân Do Thái bị mất nước, trước sức mạnh tấn công của các đế quốc Át-sua và Ba-by-lon. Miền bắc Ít-ra-en bị Á-sua chiếm năm 721 trước công nguyên. Thành thánh Giê-ru-sa-lem bị triệt hạ, đền thờ bị tàn phá và dân Ít-ra-en phải sống lưu đày ở Ba-by-lon. Nhiều ngôn sứ xuất hiện vào giai đoạn này, thường là để tố cáo tôi lỗi và nếp sống sa đoạ trong dân, đồng thời cũng báo trước các tai hoạ sẽ xãy ra và cho thấy có hi vọng được ơn cứu độ trong tương lai. Lịch sử Ít-ra-en về giai đoạn này được nói đến trong sách ngôn sứ A-mốt, Hô-sê, I-sai-a, Giê-rê-mia và Ê-dê-ki-en.

2.3 Thời kỳ lưu đày ở Ba-by-lon

Theo sách ngôn sứ I-sai-a 2 và Ê-dê-ki-en, đây là thời kỳ các ngôn sứ tập trung vào việc loan báo Ít-ra-en sẽ được phục hưng, ThiênChúa sẽ ra tay cứu độ và giải thoát họ. Giữa những đau khổ cùng cực vì bị mất nước và phải lưu đày, dân chúng được cảnh tỉnh và bắt đầu hồi tâm. Người ta biết nhìn lại quá khứ để sám hối, để đổi mới tâm hồn trong niềm tin cậy tuyệt đối vào Thiên Chúa.

2.4 Thời kỳ sau lưu đày

Năm 538 trước công nguyên, đế quốc Ba Tư triệt hạ đế quốc Ba-by-lon và ban hành chính sách mới, trong đó cho phép người Ít-ra-en trở về quê cha đất tổ và dựng lại đền thờ.

Từ năm 333 đến năm 63 trước Công nguyên, Ít-ra-en lại sống dưới sự thống trị của đế quốc Hi lạp. Trong khoảng từ năm 167 đến 164 truớc công nguyên, chính quyền Hi lạp cấm đạo Do Thái, như trong sách Đa-ni-en có ghi lại. Sau đo anh em nhà Ma-ca-bê lãnh đạo cuộc đấu tranh giành lại tự do; Ít-ra-en lại phuc hồi đuợc đạo của cha ông nhưng trong hoàn cảnh bấp bênh của một dân tộc nhỏ bị trị. Sách Ma-ca-bê 1 và 2 có tường thuật giai đoạn lịch sử này. Năm 63 trước công nguyên, đế quốc Rô-ma chiếm cứ Giê-ru-sa-lem.

Nói chung trãi qua hơn 5 thế kỷ, tuy được tự do về tôn giáo nhưng vì luôn bị ngoại bang đô hộ, Ít-ra-en đã phải chịu nhiếu nỗi đắng cay. Nhưng nhờ vậy, đã xuất hiện một lớp người chân thành, khiêm tốn, có đời sống nội tâm và tinh thần cầu nguyện phong phú, luôn sống phó thác và tin tưởng vào Thiên Chúa. Bên cạnh lớp người này lại thêm một lớp người khác mà lập trường và tư tưởng không giống nhau như các nhóm Biệt phái, Sa-đốc, Ết-sê-ni…v.v…

Tuy vậy, trong bất cứ hoàn cảnh nào, Ít-ra-en vẫn mơ tưởng, khát khao, chờ mong một vị cứu tinh thuộc dòng dõi Đavít như Thiên Chúa đã hứa ban cho họ.

3. CÁC TÁC PHẨM THẤM NHUẦN TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC

Ngoài những sách về lịch sử và ngôn ngữ ra, Cựu ước còn có thêm một số sách về mặt đạo đức và khôn ngoan như sách Thánh vịnh, Gióp, Diễm ca, Châm ngôn, Giảng viên, Huấn ca, Khôn ngoan.

Tóm lại, qua một thời gian lịch sử khá dài, Thiên Chúa đã nói qua các ngôn sứ, và đến thời sau hết này, Người đã nói với chúng ta qua Người Con là Đức Giêsu Kitô.

( Giáo lý đại cương cho người lớn- NXB Đức Tin & Văn Hóa 2004)

CÂU HỎI BÀI SỐ 7

1. Trong số những nhân vật nổi tiếng của Cựu ước, bạn thích nhân vật nào nhất? Tại sao?

2. Bạn đếm xem trong Kinh thánh Cựu uớc có bao nhiêu sách ngôn sứ ?

3. Vị ngôn sứ nào bị cá nuốt vào bụng ba ngày ? Cho biết câu chuyện được ghi
ở sách nào? Câu nào nói lên sự việc này?


» Xem mục lục
» Xem các sách cùng thể loại
Món ngon gia đình
Món ngon gia đình

Các món ăn ngon, thông tin làm đẹp, chăm sóc bé.
Online Caro Game
Online Caro Game

Đọ sức với các cao thủ caro hàng đầu Việt Nam.