Sách Y Học - Sức Khỏe Kiến thức nhãn khoa

Tại sao mắt ta nhìn được ?

Giác quan của con người bao gồm: thị giác, khứu giác, thính giác, xúc giác, vị giác. Trong đó, thị giác là một trong những giác quan quan trọng nhất của cơ thể, nó tiếp nhận được 80% những kích thích ngoại cảnh bao quanh con người. Nhờ mắt mà con người nhìn được bạn bè và muôn vật như cây cối, chim muông, hoa lá, nhà cửa, máy móc... thấy được vẻ đẹp của tạo hóa và cả những hiểm nguy đang đến gần.

Mắt là một bộ máy quang học hiện đại nhất bao gồm từ ngoài vào trong giác mạc, thủy dịch, đồng tử, thể thủy tinh, dịch kính, võng mạc và cuối cùng là thị thần kinh. Trong đó có những tổ chức chiết quang chủ yếu như giác mạc và thể thủy tinh đóng vai trò một thấu kính. Giác mạc và thể thủy tinh có mặt tròn lồi như được cấu tạo bởi hai lăng kính nối với nhau bằng các đáy của chúng. Hình ảnh bên ngoài như cây cối, hoa lá, con người... được biệt hóa thành nhiều điểm nhỏ thu vào trong mắt (ta ví mắt như một cái máy quay phim hiện đại) đến tiêu điểm của mắt còn gọi là hoàng điểm rồi chuyển thành các xung động thần kinh lên trung khu thần kinh thị giác ở đồi thị các xung động được dẫn truyền đến từng tế bào võng mạc truyền lên thị thành thần kinh, lên giao thoa thị giác đến trung khu thị giác để phân tích hình ảnh cho con người biết đó là người hay vật.

Điều tiết là một khả năng của mắt tăng thị lực khúc xạ hệ thống quang học của mình, do đó, mắt phân biệt được các vật ở gần hay xa. Sự điều tiết ấy do thể thủy tinh có khả năng biến đổi độ cong của mình nhờ thần kinh chỉ huy các dây chằng zinn co giãn, co kéo thể thủy tinh đàn hồi.
Mắt nhìn bình thường là mắt có độ khúc xạ vật lý và chiều dài trục quang học của mắt phù hợp với nhau, người chính thị nhìn được vật ở xa và ở gần.
Mắt cận thị là khúc xạ mạnh khi điểm nhìn rõ xa nhất ở khá gần mắt. Tiêu điểm chính của các tia sáng song song ở phía trước võng mạc, nhìn gần rõ, nhìn xa mờ.
Mắt viễn thị là khúc xạ yếu thì điểm nhìn rõ xa nhất là quy ước và ở sau mắt, người viễn thị hay bị khó khăn khi nhìn các vật ở gần.
Mắt là cửa sổ của tâm hồn, nó có chức năng thị giác quan trọng nhất của cơ thể nên nó được bảo vệ trong hốc mắt gồm bốn thành xương rắn chắc hình tháp 4 cạnh, các thành của hốc mắt được tạo bằng các xương sọ và có những lỗ, những khe nối hốc mắt với các khoang sọ ở bên cạnh – dây thần kinh thị giác và các động tĩnh mạch mắt chui qua lỗ thị giác ở đỉnh hố mắt. Mắt hoạt động được nhờ các dây thần kinh và động tĩnh mạch này.

Nếu ví mắt là một ngôi nhà, thì lông mày là mái che và lông mi là những tấm mành che bụi bảo vệ. Mỗi mắt có hai hàng lông mi trên và dưới, mỗi hàng mi có khoảng 50 – 60 sợi mọc ra, do day dụi nên hay bị rụng đi, rồi lại mọc ra. Lông mi cong vút tạo nên vẻ đẹp của con người, do biến chứng của bệnh mắt hột, tất cả lông mi quặt ngược vào trong thì gọi là lông quặm, một vài sợi chọc vào thì gọi là lông xiêu. Do lông mi chọc vào giác mạc nên gây loét giác mạc, mắt lúc nào cũng chảy nước mắt nên hay được gọi đơn giản là mắt toét. Trên cung mày có một lớp lông dày cứng như hình lá liễu đó là lông mày, lông mày có tác dụng như một mái hiên che không cho mồ hôi rơi vào mắt. Lông mày tự nhiên có kèm theo một chút tỉa tót thì đẹp hơn, nhiều chị em cạo hẳn rồi xăm hoặc kẻ bằng chì điều đó là không khoa học, mồ hôi từ trán rơi vào mắt gây viêm nhiễm.

Lông mi tự nhiên có thể dài 1,5 centimet, lông mày có người có sợi dài 6 centimet. Cũng như tóc, lông mi lông mày nhổ đi sau một thời gian ngắn lại mọc. Khi già, nhiều người lông mày bạc trắng, lông mi cũng có sợi bạc, riêng trong bệnh bạch biến, harada thì lông mi và lông mày cũng có màu trắng.

Muốn giữ cho mắt luôn long lanh không bị khô nhờ mắt có một bộ máy nước mắt, gồm có tuyến lệ và đường dẫn lưu nước mắt ống lệ nhỏ, túi lệ và ống lệ mũi. Tuyến lệ sản xuất ra nước mắt theo các ống nhỏ đổ vào cùng đồ kết mạc làm ướt giác mạc. Khi tủi thân, đau buồn người ta khóc nước mắt chảy giàn giụa, mỗi lần khóc có thể đến 50 mililit nước mắt, cả đời người chưa có ai đo được bao nhiêu mililit nước mắt. Nước mắt chảy nhiều làm mờ mắt không nhìn rõ, ngược lại bệnh khô mắt không có nước mắt thì giác mạc khô nhìn mờ nhiều. Sau khi làm ướt giác mạc nước mắt theo các điểm lệ vào các ống lệ nhỏ đi dọc 1,5 milimet rồi đi ngang 7 – 9 milimet vào túi lệ theo ống lệ mũi 12 – 14 milimet xuống mũi rồi xuống mồm. Nếu tuyến lệ bị viêm, tắc lệ đạo thì phải bơm hoặc thông lệ đạo sớm để nước mắt khỏi chảy ra ngoài.

Con mắt có thể thể hiện các cảm xúc của con người: vui mắt long lanh (mắt cười); giận hờn mắt buồn khóc; căm thù mắt đỏ vằn máu nổi lên; mắt long sòng sọc; thẹn thùng mắt cụp xuống, e thẹn mắt mở khẽ; gian giảo mắt luôn lảng tránh ánh mắt người đối diện, hay liếc trộm. Nam nữ yêu nhau cũng thể hiện trên đôi mắt, liếc mắt đưa tình, tiếng sét ái tình, sững sờ khi ánh mắt gặp nhau.

Mắt là một máy quang học hiện đại nhất. Nếu tất cả các bộ phận cấu thành của mắt hoạt động bình thường thì nhìn rõ mọi vật. Nếu một trong các bộ phận ấy bị trục trặc như viêm loét giác mạc, đục thể thủy tinh, viêm hoàng điểm, xuất huyết tiền phòng, xuất huyết võng mạc, viêm thị thần kinh... đều dẫn đến khả năng nhìn kém hoặc bị mù. Chính vì thế mà việc “bảo vệ con ngươi của mắt mình” được xem là vô cùng quan trọng.

BS. Nguyễn Văn Vấn

» Xem mục lục
» Xem các sách cùng thể loại
Món ngon gia đình
Món ngon gia đình

Các món ăn ngon, thông tin làm đẹp, chăm sóc bé.
Online Caro Game
Online Caro Game

Đọ sức với các cao thủ caro hàng đầu Việt Nam.